Cube Noir
Σοφία Σταυρακάκη
(Performer artist – Ηθοποιός/ Σκηνοθέτρια – Καθηγήτρια Υποκριτικής – Συγγραφέας)
«Μεταδραματική Επιτέλεση: Ο Λόγος ως Ήχος, Χώρος, Χρόνος, Σώμα και Μνήμη»
Στο εργαστήριο, το γλωσσικό κείμενο δεν αντιλαμβάνεται ως στατικός φορέας νοήματος, αλλά ως ζωντανή σκηνική εμπειρία, που μετασχηματίζεται και αναδομείται συνεχώς μέσα από τον ήχο, τον χώρο, το σώμα και τη μνήμη. Οι λέξεις, φορτισμένες με σημασιολογικές έννοιες (σημεία, ενδείξεις, σημάδια, συμπτώματα, ίχνη, δείγματα, σήματα, εκδηλώσεις), αποκτούν νέα διάσταση ως ηχητικά και σωματικά αποτυπώματα, δημιουργώντας ένα σύνθετο ηχητικό και αισθητηριακό τοπίο. Αυτό το τοπίο εκτείνεται σε χρονικές τροπικότητες, που συνδέονται με την ψυχολογική και συναισθηματική μνήμη του θεατή, ανακαλώντας φαντασιακές πραγματικότητες. Η ανάκληση του λόγου, μέσα από σχήματα αφηρημένης αισθητικής και συναισθηματικών κωδικών, διαμορφώνει τον χρόνο της καλλιτεχνικής επιτέλεσης σε μία ατέρμονη και μεταβαλλόμενη παραστασιακή ροή, όπου η στιγμή της παράστασης ποτέ δεν μένει στατική ή κλειστή, αλλά αναπλάθεται και επανακαθορίζεται διαρκώς από τις επιρροές του ήχου, του σώματος και του χώρου – ECHOES – Αντηχήσεις.
Ο λόγος είναι ρυθμός, μουσικότητα, κίνηση και παρουσία. Στο πλαίσιο του μεταδραματικού θεάτρου, δεν εξετάζουμε τον λόγο ως αυθύπαρκτο κείμενο, αλλά ως ηχητικό και σωματικό φαινόμενο που διαμορφώνει τον χώρο και τον χρόνο της επιτέλεσής του. Ο λόγος δονείται, μετασχηματίζεται και αποκτά υλική υπόσταση, αναδύοντας νέες ποιότητες μέσα από φωνητικά και σωματικά πειράματα. Έτσι, δημιουργεί καινούργια πεδία επικοινωνίας, όπου το νόημα δεν είναι πλέον μονοσήμαντο, αλλά ρευστό και βιωματικό.
Η γλώσσα, όταν απελευθερώνεται από τις γραμμικές της συμβάσεις, γίνεται χώρος και οργανώνει διαδρομές κίνησης και δράσης. Το σώμα δεν λειτουργεί ως παθητικός φορέας του λόγου αλλά τον επεκτείνει, σε ΑΛΛΟΚΟΤΟΥΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥΣ, μέσα από κινήσεις, μυϊκές εντάσεις και αναπνοές, ενώ τα ηχητικά τοπία αναδομούν τη σκηνή ως μια ακουστική αρχιτεκτονική που περιβάλλει το κοινό. Η σκηνική πράξη γίνεται ζωντανή, πολυαισθητηριακή δράση. Ο θεατής εμπλέκεται ενεργά, σε ρήξεις και νέες εντάσεις. Ο τέταρτος τοίχος καταργείται. Η εμπειρία είναι βαθιά βιωματική.
Στο μεταδραματικό θέατρο, ο χρόνος δεν ακολουθεί γραμμική πορεία, αλλά αποκτά κυκλικότητα και τελετουργική διάσταση, όπου ο ήχος, το σώμα και η κίνηση συνθέτουν μια ροή αισθήσεων και νοημάτων. Ο σκηνικός χώρος μεταμορφώνεται σε σκηνικό γεγονός ζωντανής εμπειρίας αλληλεπιδράσεων όπου καταργεί τα σαφή όρια ανάμεσα στην αφήγηση και το βίωμα, τη σκηνική δράση και το κοινό.
Τα γλωσσικά ρεπερτόρια στην τέχνη λειτουργούν ως κώδικας κινήσεων, όπως ένας πίνακας του Kandinsky, όπου οι μορφές και τα χρώματα διαμορφώνουν συναισθηματικές εντάσεις. Παράλληλα, η σκηνική του υπόσταση θυμίζει τα Πολύτοπα του Ξενάκη, όπου ο ήχος και ο χώρος συνυφαίνονται σε δυναμικές δομές που επηρεάζουν άμεσα την αντίληψη. Ένας ήχος, μόλις εγκαταλείψει το σώμα που τον εκπέμπει, συνδέεται με τα σώματα και τα αντικείμενα που συναντά, συγκροτώντας μια παλλόμενη χωροταξική εικόνα.
Το εργαστήριο απευθύνεται σε ηθοποιούς, performance artists, χορευτές, εικαστικούς, video artists, σκηνοθέτες, δημιουργούς ψηφιακών περιβαλλόντων, καλλιτέχνες του ψηφιακού ήχου και της γενετικής τέχνης (code art / generative art) , καθώς και σε όλους όσοι αναζητούν τον λόγο πέρα από τη συμβατική του χρήση — ως μια ζωντανή, παλλόμενη ενέργεια.
Performer artist – Ηθοποιός/ Σκηνοθέτρια – Καθηγήτρια Υποκριτικής – Συγγραφέας
Λέξεις-κλειδιά:
Χαρακτηριστικά Έργου: Εννοιολογική Τέχνη, Εξερεύνηση Θεατρικής Γλώσσας, Ονειρική Απεικόνιση, Φυσική Έκφραση, Ενεργειακή Ροή, Πολυπολιτισμικότητα, Διεπιστημονική Έρευνα, Κοινωνική Δέσμευση
Βιογραφικό: Η Σοφία Σταυρακάκη, γεννημένη στην Αθήνα το 1979, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει σπουδάσει θέατρο και χορό και έχει συμμετάσχει σε διάφορες θεατρικές παραστάσεις και ταινίες. Οι σόλο παραστάσεις της αντικατοπτρίζουν μια μοναδική εξερεύνηση της θεατρικής γλώσσας, χρησιμοποιώντας λέξεις ως εννοιολογικά “χτυπήματα” και εστιάζοντας στο σώμα ως μια δυναμική, ενεργητική μορφή.
Κύρια Έργα & Συνεργασίες:
“Blindfold – The Night of the Hunt” (2017): Γραμμένο και σκηνοθετημένο από τη Σοφία Σταυρακάκη, παρουσιάστηκε από τον επαγγελματικό θίασο συμπεριληπτικού θεάτρου THEAMA. Πρεμιέρα στα Αγγλικά στο Brighton Fringe Fest 2017 και ανέβηκε στο Λονδίνο (Θέατρο Τέχνης) και στην Αθήνα (Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης).
“The Deserts: Κασσάνδρα-Φιλοκτήτης” (2015): Σκηνοθέτησε μια παράσταση που συνδύαζε δύο τραγωδίες, παρουσιάστηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο Θέατρο Απόλλων στη Σύρο.
“Μαρία Στιούαρτ – Βασιλικό Πορτρέτο – Η Αναγνώριση” (2018): Σκηνοθέτησε και διασκεύασε μια παράσταση στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, βασισμένη στο κείμενό της που εμπνεύστηκε από το έργο “Μαρία Στιούαρτ” του Φ. Σίλλερ.
“Τρωάδες” (2022-2024): Σκηνοθέτησε μια νέα διασκευή του Jean-Paul Sartre, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο Πέτρας και αναπτύχθηκε σε ευρωπαϊκές συνεργασίες, με πολωνικό και πορτογαλικό θιάσο, μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος D.I.V.A.
“The Bald Soprano” (2022-2023): Σκηνοθέτησε και μετέφρασε το έργο του Ιονέσκο για το θίασο THEAMA, χρηματοδοτούμενο από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, με πανελλήνια περιοδεία το καλοκαίρι του 2023.
Εργαστήρια & Webinars:
Δωρεάν σεμινάρια: Συντόνισε και υλοποίησε δωρεάν σεμινάρια για καλλιτέχνες, τα οποία επιδοτήθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας, καταλήγοντας στην παρουσίαση ενός έργου Performance Art.
«Per-form: Form in Creation» (2021): Το σεμινάριο Performance Art επικεντρώθηκε στο σώμα ως πεδίο μορφολογικού λεξιλογίου και αυτοσχεδιασμού.
«Αντι-Κείμενα» (2022): Το σεμινάριο Performance Art εξερεύνησε υποσυνείδητες επιθυμίες και αναμνήσεις μέσα από ένα σουρεαλιστικό οπτικό τοπίο, αυτό των αντικειμένων.
«Η Ασώματος Κεφαλή» (2023): Το σεμινάριο Performance Art δημιούργησε μια διερευνητική εργασία για τη μετα-ανθρώπινη μορφή, ενσωματώνοντας τεχνολογία, επιστήμη και τέχνη.
Slash Webinar – «Το Σώμα Επεκτείνεται πέρα από τη Φυσική του Διάσταση» (2023): Μέρος του έργου D.I.V.A., εξερεύνηση της υπέρβασης του σώματος μέσω της καλλιτεχνικής έκφρασης.
«Από τη Μόνα Λίζα στο Avatar» (2024): Στο σεμινάριο εξερευνάτε η εξέλιξη της προσωπογραφίας και του πορτραίτου, με έμφαση στον διάλογο μεταξύ παραδοσιακής τέχνης και νέων τεχνολογιών.
Ευρωπαϊκά Έργα:
Inclusive Theater(s) Creative Europe (2019-2021): Ως Συντονίστρια Παραγωγής/Διευθύντρια Σκηνής και Σκηνοθέτρια. Πρόγραμμα που χρησιμοποίησαν και αντάλλαξαν θεατρικοί οργανισμοί για τις πρακτικές Συμπερίληψης και Καθολικής Προσβασιμότητας στα Θέατρα.
D.I.V.A. (2022-2024): Ως Συντονίστρια Παραγωγής/Διευθύντρια Σκηνής και Καλλιτεχνική Διευθύντρια, συμμετείχε στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και ανάκαμψης στις τέχνες μετά την πανδημία με πρίσμα την συμπερίληψη. Περιλαμβάνει 3 ζωντανές παραστάσεις, κινηματογραφημένη παράσταση και διαδικτυακό εργαστήριο.
Creative Europe – We Want More (2024): Συνεχίζει ως Καλλιτεχνική Διευθύντρια σε αυτό το ευρωπαϊκό έργο.
Τρέχουσες Δράσεις:
bcArt (2024): Ίδρυσε το “Καλλιτεχνικό Σωματείο be cause Art AMKE” (bcArt), μια νέα πολιτιστική οντότητα.
Επερχόμενη Παραγωγή της ‘’bcArt’’: Τον χειμώνα του 2025, θα παρουσιάσει το νέο της έργο “Κηπουροί”, σε κείμενο και σκηνοθεσία της ίδιας. Solo performance art "Προίκα".
Στόχοι και Μελλοντικά Σχέδια
Η Σοφία Σταυρακάκη είναι αφοσιωμένη στην εξερεύνηση και καινοτομία στον χώρο της performance art και του θεάτρου. Οι μελλοντικές της δράσεις περιλαμβάνουν την εμβάθυνση στην ενασχόληση με ποικίλες πολιτισμικές αφηγήσεις και την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου μέσω των τεχνών. Ένας πρωταρχικός στόχος είναι η εδραίωση του bcArt ως σημαντικού πολιτιστικού οργανισμού που προάγει τη δημιουργικότητα, την ένταξη και την καλλιτεχνική ανταλλαγή σε όλη την Ευρώπη. Η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το D.I.V.A. και το Creative Europe – We Want More την τοποθετεί στην πρώτη γραμμή των σύγχρονων καλλιτεχνικών κινήσεων που δίνουν έμφαση στη διαφορετικότητα και την ένταξη.
Η συνεργασία της Σοφίας με το THEAMA – θεατρικός οργανισμός με επαγγελματίες ανάπηρους και μη ανάπηρους ηθοποιούς , με αξιοσημείωτη ευρωπαϊκή δράση- υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση της τεχνογνωσίας της στο συμπεριληπτικό θέατρο. Είναι αφοσιωμένη στην προώθηση αυτού του τομέα παγκοσμίως και καθοδηγείται από το όραμα όπου οι τέχνες γεφυρώνουν πολιτιστικά κενά και προάγουν την ισότιμη ένταξη και έκφραση στις τέχνες.
Παράλληλα, η Σοφία εστιάζει στη διερεύνηση του βαθμού επιρροής της τεχνολογίας στην τέχνη, αναζητώντας νέες μορφές έκφρασης σε περιβάλλοντα όπως η εικονική πραγματικότητα (VR) και άλλες τεχνολογίες αιχμής. Στόχος της είναι να ενσωματώσει αυτές τις καινοτομίες στα σεμινάρια και τις καλλιτεχνικές της πρακτικές, εξερευνώντας τη σύγκλιση τέχνης και τεχνολογίας για να δημιουργήσει πρωτοποριακά έργα που απηχούν τις σύγχρονες προκλήσεις και δυνατότητες.
Επιπρόσθετα η Σοφία έχει υιοθετήσει τον βιγκανισμό ως τρόπο ζωής τα τελευταία έξι χρόνια, αντανακλώντας την ενσυναίσθηση και την ευαισθησία της προς τη φύση και τα ζώα. Αυτή η ηθική στάση επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο ζωής της αλλά και τη φιλοσοφία και προσέγγισή της στην τέχνη, τονίζοντας τη βιωσιμότητα και την αρμονία με το φυσικό περιβάλλον. Η δέσμευσή της στην κοινωνική ευθύνη αντικατοπτρίζεται στη δραστήρια συμμετοχή της σε επιχειρήσεις διάσωσης και πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης μετά από καταστροφικές πυρκαγιές στην Ελλάδα τα τελευταία 4 χρόνια. Αυτές οι προσπάθειες υπογραμμίζουν τη βαθιά της σύνδεση με τη φύση και την αφοσίωσή της στην περιβαλλοντική αποκατάσταση.